Grote Birmese Mandalay Boeddha met Gouddecoratie – ca. 1970 – 87 cm

Afmetingen: H 87 × B 79 cm
Gewicht: 28,4 kg
Materiaal: Massief hout, polychromie, gouddecoratie en spiegel-/glasinleg
Herkomst: Birma / Myanmar
Stijl: Mandalay-traditie
Datering: Circa 1970
Voorstelling: Zittende Boeddha in Bhumisparsha Mudra

Een grote Birmese Boeddha met indrukwekkende uitstraling

Met een breedte van bijna 80 cm en een gewicht van 28,4 kg is dit een bijzonder krachtige verschijning. De Boeddha zit op een brede troon, met de linkerhand ontspannen in de schoot en de rechterhand naar de aarde gericht.

Het beeld is uitgevoerd in de rijke decoratieve traditie die we kennen uit Birma, het huidige Myanmar. De combinatie van rood, wit en goud wordt aangevuld met kleine spiegel- en glaselementen langs het gewaad en de sokkel.

Wij dateren het beeld rond 1970. Het is daarmee geen antieke 19e-eeuwse tempelsculptuur, maar een mooi en inmiddels ruim vijftig jaar oud voorbeeld van de voortlevende Birmese Mandalay-traditie.

Rijk gedecoreerd gewaad

Het gewaad vormt visueel het belangrijkste onderdeel van de sculptuur. Brede rode vlakken worden afgewisseld met goudkleurige ornamenten en ingelegde spiegel- en glasfragmenten. Langs de randen ontstaat hierdoor een bijna juweelachtige decoratie.

De afwerking is niet overal strak of uniform. Plaatselijk zijn decoratieve elementen verdwenen en zijn slijtage, kleine beschadigingen en verkleuringen zichtbaar. Juist hierdoor heeft het beeld tegenwoordig een veel zachtere uitstraling dan een nieuw vervaardigd decoratief beeld.

Craquelé als onderdeel van de afwerking

Op gezicht, hals, armen en handen bevindt zich een opvallende lichte afwerking met sterk craquelé. Onder vergroting is goed zichtbaar hoe de donkere ondergrond door het netwerk van fijne en grotere scheuren heen zichtbaar wordt.

Wij beschouwen dit craquelé bij dit beeld niet als bewijs voor een 19e-eeuwse ouderdom. Het past waarschijnlijk bij de decoratieve oppervlaktebehandeling en de veroudering daarvan gedurende de tweede helft van de 20e eeuw.

Massieve houten constructie

De onderzijde laat goed zien hoe fors het beeld daadwerkelijk is gebouwd. De sculptuur bestaat uit verschillende zware delen massief hout die gezamenlijk de brede zittende vorm creëren.

De constructie is aan de onderkant grotendeels zichtbaar gebleven. Hier zijn verbindingen, houtstructuur en sporen van de handmatige bewerking goed te herkennen. Er is geen sprake van een lichte holle decoratiesculptuur: met zijn 28,4 kg is dit een substantieel houten beeld.

Natuurlijke werking van het hout

In het hout bevindt zich een duidelijke krimp- of droogscheur die vanuit het zitgedeelte verder doorloopt. Dergelijke scheuren ontstaan wanneer grote houten delen gedurende langere tijd reageren op veranderingen in temperatuur en luchtvochtigheid.

Ook elders zijn ouderdoms- en gebruikssporen zichtbaar. Deze worden niet verborgen en horen bij de huidige conditie en uitstraling van het beeld.

Bhumisparsha Mudra

De rechterhand van de Boeddha wordt over de knie naar beneden gebracht, terwijl de linkerhand met de handpalm omhoog in de schoot rust.

Dit is de Bhumisparsha Mudra, letterlijk het gebaar van het aanraken van de aarde. De houding verwijst naar het moment waarop Siddhartha Gautama vlak voor zijn verlichting de aarde aanriep als getuige.

Het aarderaakgebaar behoort tot de belangrijkste voorstellingen binnen de boeddhistische kunst en wordt vooral geassocieerd met standvastigheid, verlichting en het overwinnen van twijfel.

Mandalay-stijl uit Myanmar

De brede zithouding, serene gelaatsuitdrukking en rijk versierde kleding sluiten aan bij de decoratieve beeldtradities die zich vanuit Mandalay over Myanmar verspreidden.

Ook nadat de klassieke Mandalay-periode was afgelopen, bleven lokale ateliers Boeddhabeelden vervaardigen volgens dezelfde herkenbare beeldtaal. Gedurende de 20e eeuw werden traditionele vormen gecombineerd met steeds uitbundigere polychromie, verguld decor en spiegelinleg.

Dit exemplaar plaatsen wij binnen die latere traditie en dateren wij voorzichtig rond 1970.

Conditie

Het beeld verkeert in een decoratieve maar duidelijk gebruikte staat. Er zijn craquelé, krimpscheuren, slijtage, plaatselijke beschadigingen, verkleuringen en verliezen aan de beschildering en decoratieve afwerking aanwezig.

Ook ontbreken plaatselijk kleine onderdelen van de spiegel- en glasinleg. De goudkleurige decoratie vertoont eveneens slijtage en verschillen in intensiteit.

Deze kenmerken passen bij de leeftijd en geschiedenis van het object en zijn zichtbaar op de foto's.

Een Boeddha die vooral door formaat en decoratie overtuigt

De aantrekkingskracht van dit beeld ligt niet in een uitzonderlijk vroege datering, maar in zijn formaat, gewicht en uitgesproken Birmese decoratie.

Met 87 cm hoogte en 79 cm breedte vult de Boeddha gemakkelijk een grotere ruimte zonder monumentaal hoog te zijn. De brede zithouding geeft hem juist vanuit de voorzijde veel aanwezigheid.

Een karaktervolle Birmese Boeddha uit circa 1970 voor wie zoekt naar een groot authentiek handgemaakt object uit Myanmar, zonder dat het als 19e-eeuws antiek wordt gepresenteerd.