Antieke Birmese Jambupati Boeddha met glasmozaïek, ca. 1900

Een prachtig en bijzonder herkenbaar voorbeeld van Birmese devotionele kunst: een antieke Jambupati-Boeddha in de klassieke Mandalay-stijl, vervaardigd in Birma rond 1900. Het uit hout gesneden beeld is afgewerkt met dieprode lak, een verweerde goudlaag en een uitzonderlijk rijke decoratie van groen en spiegelend glas. De afzonderlijk ingelegde ogen versterken de levendige, bijna menselijke uitstraling.

In de Jambupati-voorstelling verschijnt Boeddha niet in het sobere gewaad van een monnik, maar als een universele vorst. Zijn koninklijke verschijningsvorm verbeeldt het verhaal waarin de trotse koning Jambupati door de luister en spirituele macht van Boeddha tot inzicht wordt gebracht.

Koninklijke Jambupati-kleding

Het lichaam is gehuld in een rijk, gelaagd hofgewaad. De opstaande, gevleugelde schouderornamenten, brede manchetten, decoratieve gordel en met glas bezette hoofdband verwijzen naar Birmese koninklijke regalia. Herhaalde schub-, vlam- en bloemmotieven bedekken vrijwel het gehele oppervlak en lopen door over de mouwen, schouders en rug.

Thayo-techniek en glasmozaïek

De fijne, verhoogde reliëflijnen zijn uitgevoerd in thayo, de traditionele Birmese lakpasta waarmee ornamenten op een gesneden houten kern werden opgebouwd. In de decoratie zijn kleine groene en spiegelende glasfragmenten ingelegd om kostbare edelstenen als smaragden en diamanten te suggereren. Deze fonkelende inleg contrasteert prachtig met de zacht verweerde vergulding.

Iconografie en mudra

De Boeddha zit in padmasana, de lotushouding. Zijn rechterhand reikt over de knie naar de aarde in de bhumisparsha mudra. Dit is het beslissende moment waarop Boeddha de aarde aanroept als getuige van zijn verlichting en zijn overwinning op Mara. De linkerhand rust met de palm omhoog in de schoot en symboliseert meditatie en innerlijke rust.

Lak en vergulding

De gelobde troonbasis en de onderliggende lagen tonen de karakteristieke dieprode Birmese lak, die sterk contrasteert met de doffe, door ouderdom verzachte goudlaag. Plaatselijke rode accenten in de reliëfdecoratie geven het ornament extra diepte.

Datering en herkomst

Birma, het huidige Myanmar, Mandalay-stijl, eind 19e tot begin 20e eeuw.

Conditie

Authentieke antieke staat met zichtbare ouderdoms- en gebruikssporen. De vergulding en rode lak vertonen slijtage en plaatselijke verliezen. Enkele stukjes glasmozaïek ontbreken of zijn beschadigd. Het hout heeft ouderdoms- en krimpscheuren, onder andere bij de voet en het onderste gewaad. De onderzijde toont oude verstevigingen en gebruikssporen. De ingelegde ogen zijn aanwezig. Alle foto’s maken integraal deel uit van de conditiebeschrijving.

Specificaties

• Voorstelling: Jambupati-Boeddha, de koninklijke Boeddha
• Herkomst: Birma, het huidige Myanmar
• Stijl: Mandalay-stijl
• Datering: eind 19e tot begin 20e eeuw
• Materiaal: gesneden hout, thayo-lakreliëf, vergulding en glas-/spiegelmozaïek
• Houding: padmasana met bhumisparsha mudra
• Afmetingen: H 48 × B 33 cm
• Gewicht: 4,8 kg
• SKU: 738

Een indrukwekkend verzamelobject waarin Birmese religieuze iconografie, koninklijke Mandalay-esthetiek en uiterst decoratief lakwerk samenkomen.