Monumentale 19e-eeuwse Nepalese Newar Paubha van Rakta Tara – Rode Tara van Wensvervulling en Voorspoed – 120 cm

Afmetingen: H 120 × W 73 cm inclusief textielmontage

Een monumentale 19e-eeuwse Nepalese thangka / Newar paubha met een zeldzame voorstelling van Rakta Tara (Rode Tara). De godin verschijnt als een roodkleurige, rijk getooide vrouwelijke figuur, staand in een elegante tribhanga-houding op een lotusbasis en omgeven door een uitgebreid pantheon van kleinere godheden.

Hoewel religieuze schilderingen uit de Newar-traditie van Nepal traditioneel paubha worden genoemd, is internationaal de term thangka veel bekender. Dit 19e-eeuwse werk behoort tot die bredere Himalaya-traditie waarin Nepalese en Tibetaanse boeddhistische schilderkunst elkaar eeuwenlang beïnvloedden.

Rakta Tara – de Rode Tara

Centraal staat Rakta Tara, letterlijk de Rode Tara. Zij is weergegeven met twee armen, een uitgesproken vrouwelijke lichaamsvorm, rijk uitgewerkte sieraden en een hoge kroon. Haar rode lichaamskleur geeft de compositie een uitzonderlijke visuele kracht.

Haar rechterhand is naar beneden geopend in Varada Mudra, het traditionele gebaar van vrijgevigheid, zegeningen en het schenken van wensen. Met haar linkerhand houdt zij de lange stengel van een grote bloeiende lotus vast die naast haar schouder oprijst.

Opvallend is bovendien de gevlekte dierenhuid over haar linkerschouder, een ongebruikelijk iconografisch element dat duidelijk zichtbaar is tussen haar sieraden en gewaden.

Rode Tara – voorspoed, wensvervulling en magnetiserende kracht

Rood wordt binnen de tantrisch-boeddhistische traditie verbonden met magnetiserende activiteit: het aantrekken van gunstige omstandigheden, relaties, mogelijkheden en de middelen die nodig zijn om obstakels te overwinnen.

In combinatie met de Varada Mudra krijgt de voorstelling een krachtige symboliek van vrijgevigheid, voorspoed, overvloed en wensvervulling. De lotus staat tegelijkertijd voor spirituele zuiverheid en het vermogen om boven de beperkingen van het gewone bestaan uit te groeien.

Rakta Tara verenigt daarmee vrouwelijke compassie met actieve kracht: niet alleen bescherming tegen tegenslag, maar het creëren van omstandigheden waarin zowel materiële als spirituele ontwikkeling mogelijk wordt.

Een monumentale Newar-compositie

Rondom de centrale Rode Tara bevindt zich een uitgebreid pantheon van kleinere godheden. Zij verschijnen afzonderlijk binnen ronde aureolen en wolkenformaties en zijn weergegeven in verschillende lichaamskleuren, houdingen en met uiteenlopende attributen.

De bijna symmetrische ordening van deze figuren, de intens verzadigde rode, groene, blauwe en gele kleurvlakken, de rijk gedecoreerde kroon en sieraden en de nauwkeurige lijnvoering sluiten aan bij de karakteristieke beeldtaal van de Newar-schilderkunst van Nepal.

Van dichtbij ontvouwt zich een wereld van afzonderlijke godheden, juwelen, lotusbloemen, gewaden en rituele details. Van grotere afstand vormt alles één krachtig georganiseerd religieus beeld rond de monumentale centrale godin.

Thangka en paubha – Nepalese schildertraditie

De traditionele Nepalese benaming voor een dergelijke religieuze schildering is paubha. Deze kunstvorm werd gedurende eeuwen ontwikkeld door Newar-kunstenaars uit de Kathmandu-vallei.

In Tibet ontwikkelde zich de nauw verwante thangka-traditie. Door het intensieve religieuze en commerciële verkeer tussen Kathmandu en Tibet beïnvloedden beide tradities elkaar sterk. Newar-kunstenaars werkten bovendien voor Tibetaanse opdrachtgevers en hun schilderkunst speelde een belangrijke rol binnen de bredere kunstgeschiedenis van de Himalaya.

Daarom wordt een werk als dit internationaal ook gemakkelijk herkend en gezocht als een antieke Nepalese thangka, terwijl Newar paubha de specifiekere kunsthistorische benaming is.

19e-eeuwse kunsthistorische context

Voor dit zeldzame type Himalaya-schilderkunst bestaan belangrijke 19e-eeuwse parallellen in internationale museum- en veilingcollecties.

Himalayan Art Resources documenteert onder item 65564 een monumentale rode Avalokiteshvara-compositie uit de collectie van het Rubin Museum of Art, geplaatst in Tibet en gedateerd 1800–1899. Het werk toont eveneens een grote rode centrale godheid met lotus, omgeven door een uitgebreid pantheon van afzonderlijke godheden.

Ook Christie's heeft binnen de bekende John C. and Susan L. Huntington Collection een Nepalese schildering van een rode godheid aangeboden die werd gecatalogiseerd als Nepal, waarschijnlijk 19e eeuw. De krachtige rode centrale figuur, diepe blauwe achtergrond, ronde aureolen en georganiseerde opbouw vormen belangrijke vergelijkingspunten voor de Newar-schildertraditie waartoe ook het hier aangeboden werk behoort.

Deze museum- en veilingreferenties zijn vergelijkingsmateriaal voor de kunsthistorische context en vormen geen provenance van het hier aangeboden object.

Nepalese exportgeschiedenis – 2033 B.S. / 1976

Bijzonder belangrijk is het oude Nepalese lak-/exportzegel dat op het werk bewaard is gebleven. Hierop staat het kalenderjaar 2033 Bikram Sambat, overeenkomend met 1976 A.D.

Daarmee bezit deze 19e-eeuwse thangka / paubha een fysiek gedateerd hoofdstuk uit zijn latere geschiedenis: het schilderij bevond zich in 1976 in Nepal en werd daar voorzien van het betreffende export-/keuringszegel.

Voor een antieke Himalaya-schildering is een dergelijke historische markering bijzonder aantrekkelijk. Het object draagt zijn reisgeschiedenis letterlijk op het eigen oppervlak.

Authentieke historische conditie

De thangka verkeert in een uitgesproken historische en onaangetaste conditie. Het schilderoppervlak vertoont oude vouwlijnen, craquelé, slijtage, plaatselijke verkleuring en pigmentverlies. Ook de textielmontage draagt duidelijke sporen van ouderdom en langdurig gebruik.

Onder sterke vergroting worden de traditionele schildertechniek en verschillende pigmentlagen goed zichtbaar. De contouren zijn met de hand aangebracht en over het oppervlak zijn natuurlijke verschillen in pigmentdichtheid, penseelvoering, craquelé en slijtage aanwezig.

Deze gebruikssporen zijn een essentieel onderdeel van het karakter van het werk. De paubha is niet gerestaureerd tot een kunstmatig perfecte staat: zijn lange materiële geschiedenis blijft zichtbaar.

Een indrukwekkend formaat van 120 cm

Met een totale hoogte van 120 cm en een breedte van 73 cm heeft deze antieke Nepalese thangka een monumentale aanwezigheid.

De combinatie van het grote formaat, de zeldzame voorstelling van Rakta Tara, de uitgebreide Newar-iconografie, de 19e-eeuwse datering, de historische conditie en het gedateerde Nepalese exportzegel uit 1976 maakt dit tot een bijzonder verzamelwaardig voorbeeld van religieuze schilderkunst uit de Himalaya.

Symboliek

• Rakta Tara: de Rode Tara, vrouwelijke manifestatie van compassie en actieve kracht
• Rode lichaamskleur: magnetiserende activiteit, transformatie en het aantrekken van gunstige omstandigheden
• Varada Mudra: vrijgevigheid, zegeningen en wensvervulling
• Lotus: spirituele zuiverheid, ontwaken en transformatie
• Staande tribhanga-houding: gratie, beweging en actieve aanwezigheid
• Omringend pantheon: religieuze en beschermende krachten rondom de centrale godheid

Specificaties

• Object: antieke thangka / Newar paubha
• Voorstelling: Rakta Tara – Rode Tara
• Traditie: Newar / Himalaya-boeddhisme
• Herkomst: Nepal, Kathmandu-vallei
• Periode: 19e eeuw
• Techniek: traditionele pigmenten op geprepareerd textiel
• Afmetingen: H 120 × W 73 cm inclusief textielmontage
• Historische markering: Nepalees lak-/exportzegel, 2033 B.S. / 1976 A.D.
• Conditie: authentieke historische gebruiks- en ouderdomssporen, craquelé, vouwslijtage, verkleuring en plaatselijk pigmentverlies

Een monumentale 19e-eeuwse Nepalese thangka en Newar paubha van Rakta Tara, waarin de krachtige symboliek van de Rode Tara wordt gecombineerd met uitzonderlijke historische uitstraling en een gedateerde Nepalese exportgeschiedenis uit 1976.