Antieke Italiaanse Bronzen Vijzel met Stamper – ca. 1880–1900

Afmetingen vijzel: H 12 × B 15 cm
Afmetingen stamper: H 18,5 × B 3,5 cm
Totaalgewicht: 1,8 kg
Materiaal: Brons
Herkomst: Italië
Datering: Laat-19e eeuw, ca. 1880–1900

Italiaanse bronzen apothekersvijzel uit de 19e eeuw

Een zware en bijzonder decoratieve antieke bronzen vijzel met bijbehorende stamper, vervaardigd in Italië aan het einde van de 19e eeuw. Met een totaalgewicht van 1,8 kg heeft het geheel de solide uitvoering die kenmerkend is voor traditionele bronzen vijzels die daadwerkelijk als gebruiksvoorwerp werden vervaardigd.

De cilindrische kom loopt naar boven elegant uit in een brede, licht uitstaande rand. Aan weerszijden bevinden zich forse knopvormige handgrepen. Het brons heeft door ouderdom en gebruik een diepe donkerbruine patina ontwikkeld, terwijl uitstekende delen plaatselijk lichter zijn geworden.

Gekroond wapenschild met leeuw

Het meest karakteristieke detail bevindt zich aan beide zijden van de vijzel. Hier is een heraldisch wapenschild aangebracht met een rechtopstaande leeuw, omgeven door ornamenten en bekroond met een kroon.

De voorstelling doet op het eerste gezicht denken aan Noord-Europese heraldiek, maar vergelijkbare Italiaanse vijzels uit de late 19e eeuw zijn bekend met hetzelfde decoratieve principe: een gekroond wapenschild met leeuw gecombineerd met ronde knopgrepen. De leeuw moet daarom vooral als een heraldisch motief worden beschouwd en niet als het Nederlandse Rijkswapen.

Originele bronzen stamper

Bij de vijzel bevindt zich een zware bronzen stamper van 18,5 cm lang. Het oppervlak vertoont duidelijke gebruikssporen en een donkere, ongelijkmatige patina. Vooral op de uitstekende delen is het brons door langdurige hantering en gebruik plaatselijk gladder en lichter geworden.

De proporties van de stamper sluiten goed aan bij de vijzel en maken het geheel tot een aantrekkelijke complete set.

Constructie, patina en gebruikssporen

De binnenzijde vertoont een donkere opgebouwde patina met zichtbare gebruikssporen. De bovenrand laat plaatselijke slijtage zien waar het onderliggende brons warmer en lichter van kleur is geworden.

Ook de vlakke onderzijde draagt talrijke oude, elkaar kruisende kras- en schuifsporen. Deze gebruikssporen, samen met de slijtage aan de stamper, handgrepen en rand, passen bij een object dat gedurende langere tijd functioneel is gebruikt en niet uitsluitend als decoratief voorwerp is vervaardigd.

Datering en vergelijking

De vorm, afmetingen, het gewicht, de knopvormige zijgrepen en vooral het gekroonde leeuwenwapen sluiten nauw aan bij gedocumenteerde Italiaanse bronzen vijzels uit de tweede helft van de 19e eeuw. Vergelijkbare exemplaren worden rond het laatste kwart van de eeuw gedateerd.

Op basis van deze typologische overeenkomsten plaatsen wij dit exemplaar voorzichtig rond 1880–1900.

Een karaktervol stuk Europees gebruiksgoed

Waar veel antieke vijzels relatief eenvoudig zijn uitgevoerd, geeft het dubbele heraldische decor dit exemplaar een uitgesproken karakter. De warme bronstinten, donkere ouderdomspatina en behouden stamper maken het bovendien aantrekkelijk als zelfstandig interieur- en verzamelobject.

Een fraaie complete Italiaanse bronzen vijzel uit de late 19e eeuw waarin ambacht, dagelijks gebruik en Europese decoratieve traditie samenkomen.