Antieke Balinese Kerishouder – Polychroom & Verguld Hout – 19e eeuw – 61,5 cm

Afmetingen: H 61,5 × B 18 cm
Gewicht: 1,2 kg
Herkomst: Bali, Indonesië
Periode: 19e eeuw
Materiaal: Handgesneden hout, polychromie en vergulde decoratie

---

Antieke Balinese kerishouder uit de 19e eeuw

Deze indrukwekkende Balinese kerishouder is een rijk gedecoreerd voorbeeld van traditioneel Indonesisch houtsnijwerk. De 61,5 cm hoge sculptuur is met de hand uit hout gesneden en vormde oorspronkelijk een decoratieve en ceremoniële houder voor een keris, de karakteristieke rituele dolk die binnen de Indonesische cultuur een bijzondere symbolische betekenis heeft.

De expressieve figuur wordt gekenmerkt door grote uitpuilende ogen, een geopende bek met scherpe tanden, een rijk uitgewerkte hoofdtooi en een lange gebogen staart. De krachtige verschijning sluit aan bij de demonische en beschermende figuren die binnen de Balinese beeldtraditie voorkomen.

Bijzonder mooi is de nog aanwezige historische afwerking. Tegen de donkere grondkleur zijn rood, groen en geel aangebrachte details zichtbaar, gecombineerd met uitgebreide vergulde ornamenten op onder andere de hoofdtooi, sieraden, kleding en het gezicht.

Microscopisch onderzocht oppervlak

De afwerking is aanvullend onder vergroting onderzocht. De microscoopbeelden geven een veel duidelijker beeld van de opbouw en slijtage van het oppervlak dan met het blote oog mogelijk is.

In de vergulde zones is geen eenvoudig, uniform goudkleurig oppervlak zichtbaar. De goudlaag vertoont onregelmatige slijtage, fijne krassen en plaatselijke onderbrekingen. Op verhoogde delen is de afwerking sterker afgesleten, terwijl goud juist dieper in uitgesneden ornamenten en beschutte gedeelten bewaard is gebleven.

Onder en rondom de vergulde partijen zijn bovendien rode tot roodbruine lagen zichtbaar. De microscoopbeelden tonen daarmee een gelaagde historische afwerking waarin goud, pigment en onderliggende preparatielagen plaatselijk naast en over elkaar zichtbaar zijn geworden.

Ook de polychromie laat onder vergroting een interessant beeld zien. Gele, groene, rode en donkere partijen vertonen afzonderlijke slijtagepatronen. Langs de grenzen van de beschildering zijn penseel- en bewerkingssporen zichtbaar, terwijl kleine beschadigingen en slijtage verschillende onderliggende niveaus van de afwerking blootleggen.

Op diverse plaatsen lopen fijne kras- en gebruikssporen over de vergulde en beschilderde oppervlakken. De slijtage concentreert zich bovendien logisch rond uitstekende delen en randen. Samen geeft dit het oppervlak een duidelijke gelaagdheid en ouderdomskarakter, in plaats van de uniforme afwerking die men bij recent decoratief werk verwacht.

De onderzijde vertelt een tweede verhaal

Ook de onderzijde van het beeld is bijzonder informatief. Hier is het hout grotendeels onbeschilderd gebleven, waardoor de constructie en natuurlijke veroudering rechtstreeks zichtbaar zijn.

Het hout vertoont diepe radiale krimp, oude droogtescheuren, erosie en plaatselijke degradatie rond het kernhout. De grote scheuren volgen de natuurlijke vezelrichting en structuur van het hout. Daarnaast zijn aan de onderzijde talrijke oude hak-, snij- en bewerkingssporen zichtbaar.

Juist de combinatie van deze sterk verouderde houtstructuur met de gelaagde polychromie en resterende vergulding aan de buitenzijde maakt het object interessant. De ouderdom is niet alleen zichtbaar in de decoratieve bovenlaag, maar eveneens in het onderliggende materiaal en de constructie.

Een sculptuur gemaakt om een keris te dragen

Een kerishouder was meer dan een praktische standaard. De keris neemt binnen Indonesië en in het bijzonder Java en Bali een belangrijke plaats in binnen hofcultuur, familiebezit, ceremonies en spirituele tradities. Waardevolle kerissen werden daarom vaak gepresenteerd in speciaal daarvoor vervaardigde houten figuren.

Bij dit exemplaar vormt de hoge, expressieve sculptuur zelf een belangrijk deel van de presentatie. Zonder keris blijft het daardoor een krachtige zelfstandige sculptuur en een bijzonder voorbeeld van Balinese toegepaste kunst.

Conditie

Het beeld verkeert in een authentieke antieke staat met duidelijke ouderdoms- en gebruikssporen. De polychromie en vergulding zijn plaatselijk afgesleten en het hout vertoont oude scheuren, beschadigingen en natuurlijke degradatie. Deze kenmerken zijn zichtbaar op de foto's en vormen een wezenlijk onderdeel van het historische karakter van het object.

Een bijzonder verzamelobject voor liefhebbers van Balinese kunst, Indonesische kerissen, historische polychromie en traditioneel Aziatisch houtsnijwerk.