Wat is religie? De soorten geloven, de grootste religie ter wereld en hoeveel geloven er zijn

Van de leer van Heer Boeddha tot de gebeden in een kerk of moskee: religie raakt vrijwel elke cultuur op aarde. Toch blijkt de vraag wat is religie verrassend lastig te beantwoorden. Is het een geloof in een god, een moreel kompas, een culturele traditie of alle drie tegelijk? En hoeveel geloven zijn er eigenlijk wereldwijd?

In dit artikel zetten we de belangrijkste inzichten op een rij: wat religie precies inhoudt, welke soorten geloven er bestaan, welke traditie geldt als de grootste religie ter wereld en waar het hindoeïsme, christendom, boeddhisme en de islam in wezen over gaan.

Wat is religie? Een heldere uitleg

Religie is een samenspel van geloof, traditie, wereldbeeld en culturele praktijk. Het bindt mensen samen en geeft antwoord op vragen die de mens al duizenden jaren bezighouden: waar komt het universum vandaan, wat gebeurt er na de dood en hoe leiden we een goed leven?

Religie vormt daarmee een wezenlijk onderdeel van onze culturele en intellectuele geschiedenis. Het leverde onze eerste literatuur in de vorm van heilige teksten, onze eerste kosmologie, onze eerste vormen van genezing en zorg, en onze eerste filosofie.

Religie als brug tussen mens en spiritualiteit

Religie verbindt de mens met spiritualiteit en met morele en culturele waarden. In het oude India werden religieuze leraren gezien als de eerste onderwijzers van de mensheid: zij gaven inzicht in leven, dood en het hiernamaals, en veel kinderen ontvingen hun opleiding van hen.

Bijna elke religie kent dan ook een eigen set van waarden, gedragsregels, geschriften en praktijken. Denk daarbij aan:

· rituelen en offers aan een god, godin of godheid

· vaste plichten en leefregels

· feesten en religieuze festivals

· muziek, dans en religieuze kunst

Hoe wordt religie gedefinieerd?

Er bestaat geen enkele definitie waar iedereen zich in kan vinden. Een veelgebruikte omschrijving is "het geloof in of de aanbidding van een god of goden". Een bredere definitie beschrijft religie als een relatief afgebakend systeem van overtuigingen en praktijken dat het bestaan van de wereld verklaart.

Hoeveel geloven zijn er en welke soorten geloven bestaan er?

Naar schatting bestaan er wereldwijd ongeveer 4200 religies. Dat aantal is een benadering, want de grens tussen een zelfstandige religie, een stroming en een lokale traditie is niet altijd scherp te trekken.

Om overzicht te houden, delen godsdienstwetenschappers religies vaak in drie soorten geloven in:

1. Wereldreligies

Internationale, cultuuroverstijgende overtuigingen die in veel landen en werelddelen worden aangehangen.

2. Inheemse religies

Religies die nauw verbonden zijn met de cultuur, het land en de gemeenschap waarin ze zijn ontstaan.

3. Nieuwe religieuze bewegingen

Recenter ontstane religies en geloofsovertuigingen, vaak voortgekomen uit bestaande tradities.

Hindoeïsme: een van de oudste religies ter wereld

Het hindoeïsme behoort tot de oudste levende religies en is vooral dominant in India en Nepal. Wereldwijd volgen meer dan 900 miljoen mensen deze traditie.

Geen enkele stichter

Anders dan het boeddhisme, het christendom of de islam kent het hindoeïsme geen enkele stichter en geen centraal stichtend figuur. Het wordt eerder gezien als een verzameling van uiteenlopende culturen en tradities uit verschillende regio's van India en Nepal.

Een geschiedenis die duizenden jaren teruggaat

Over de precieze oorsprong wordt nog altijd gediscussieerd. Omdat direct bewijs ontbreekt, kijken onderzoekers naar tradities, geschriften en artefacten die duizenden jaren teruggaan. Op basis daarvan wordt het hindoeïsme meestal ingedeeld in perioden zoals de Indusbeschaving, die dateert van vóór 2000 v.Chr., en de Vedische periode.

Een van de bekendste hindoegeschriften is de Bhagavad Gita, een tekst van zevenhonderd verzen. De kern van de boodschap: handel met de geest gericht op het Goddelijke, laat gehechtheid los en beschouw succes en falen met dezelfde gelijkmoedigheid.

Christendom: de grootste religie ter wereld

Op basis van de huidige tellingen is het christendom de grootste religie ter wereld, met ongeveer 2,2 miljard aanhangers. De religie is gebaseerd op het leven en de leer van Jezus van Nazareth, ook bekend als Christus, die door christenen wordt gezien als de Zoon van God en als stichter van het geloof.

Kernovertuigingen

Christenen geloven dat het volgen van Jezus Christus naar de hemel leidt en dat zelfs de zwaarste zonden vergeven kunnen worden. Volgens de christelijke traditie werd Jezus geboren uit de Maagd Maria.

Het Nieuwe Testament, het belangrijkste geschrift van het christendom, beschrijft God in drie personen:

· de Vader

· de Zoon, Jezus Christus

· de Heilige Geest

Een van de bekendste beloften uit dat geschrift luidt dat Jezus altijd bij zijn volgelingen zal zijn, tot het einde der tijden.

Boeddhisme: de weg van Heer Boeddha

Het boeddhisme is een van de meest invloedrijke religies van Oost-Azië en is gebaseerd op het leven en de leer van Heer Boeddha. Gautama Boeddha geldt als de stichter, ongeveer 2500 jaar geleden. Wereldwijd volgen zo'n 500 miljoen mensen dit pad.

Persoonlijke ontwikkeling en het einde van lijden

Het boeddhisme richt zich vooral op persoonlijke spirituele ontwikkeling. Het doel is mensen te bevrijden van lijden, hebzucht en haat door het licht van wijsheid dat Heer Boeddha heeft nagelaten. Die weg leidt uiteindelijk naar nirvana, ook wel verlichting genoemd.

Het Edele Achtvoudige Pad

De belangrijkste boeddhistische leer volgt het Edele Achtvoudige Pad, dat ook wel de Middenweg wordt genoemd: een evenwichtige leefwijze tussen uitersten in. Bij 1stBuddha zien we dagelijks hoe deze eeuwenoude wijsheid mensen nog altijd houvast en rust geeft.

Islam: de tweede grootste wereldreligie

De islam ontstond in Arabië en is met ongeveer 1,6 miljard aanhangers de op een na grootste religie ter wereld. Wie de islam volgt, wordt moslim genoemd.

Eén God, één boodschap

Anders dan bijvoorbeeld in het hindoeïsme of het christendom staat in de islam het geloof in één ondeelbare God centraal. Hij is met niets te vergelijken, en gelovigen bestaan om Zijn wil te volgen en Hem te aanbidden. De geloofsbelijdenis vat dit samen: er is geen god dan Allah, en Mohammed is Zijn boodschapper.

De Koran geldt als het heilige boek van de islam en wordt beschouwd als het woord van Allah. Profeet Mohammed verkondigde deze boodschap aan de mensheid tot aan zijn dood in 632 n.Chr. Een bekend Koranvers verwoordt het vertrouwen van de gelovige: niets overkomt de mens behalve wat Allah heeft bepaald, en Hij is de beschermer.

Islamitische kunst

In tegenstelling tot de christelijke kunsttraditie richt islamitische kunst zich op religieus werk binnen de artistieke tradities van de moslimcultuur. De islam raakt elk aspect van het dagelijks leven, en kunst dient daarbij om dat leven mooier te maken.

Verschillende wegen, herkenbare vragen

Hoe verschillend deze tradities ook zijn, ze stellen opvallend vergelijkbare vragen. Het boeddhisme en het christendom bijvoorbeeld sluiten elkaar niet uit: elke figuur heeft wijsheid nagelaten die miljarden mensen helpt hun leven vorm te geven en hun lijden te verzachten.

Wie de grote wereldreligies naast elkaar legt, ziet steeds dezelfde thema's terugkeren:

· de zoektocht naar de oorsprong van het bestaan

· de vraag wat er na de dood gebeurt

· een moreel kader voor het dagelijks leven

· gemeenschap, ritueel en traditie

Conclusie

Religie is meer dan een geloof in het bovennatuurlijke. Het is een van de oudste manieren waarop mensen betekenis, moraal en gemeenschap hebben georganiseerd. Wie zich afvraagt wat is religie, hoeveel geloven zijn er en welke soorten geloven bestaan er, ontdekt al snel dat de antwoorden even divers zijn als de mensheid zelf. Van de ruim 4200 religies wereldwijd is het christendom de grootste religie ter wereld, gevolgd door de islam, terwijl het hindoeïsme en het boeddhisme miljoenen mensen een eeuwenoude spirituele weg bieden.

Contact us

Wilt u meer weten over de wereldreligies, over de leer van Heer Boeddha of over spirituele voorwerpen en symbolen die bij uw eigen zoektocht passen? Het team van 1stBuddha denkt graag met u mee. Contact us voor persoonlijk advies of een vrijblijvende vraag.